KAYSERİ’NİN EKONOMİSİ
MİLLİ GELİR
Kayseri'nin 2004 yılı cari fiyatlarla GSMH'sının 3.836.364.000.- ABD Doları olduğu tahmin edilmek-tedir. 2004 yılı GSYİH'sı nüfusa bölündüğünde cari fiyatlarla kişibaşı GSYİH 3.462.-ABD Doları olmaktadır.
Kayseri, iller milli gelir sıralama-sında çok gerilerdedir. Örneğin; 2001 yılı sıralamasında Kayseri 31. sıradadır. 2004'e kadar Kayseri'nin Türkiye'deki diğer illerdeki geliş-menin üstünde atılım göster-mediği varsayımıyla, bu sıranın olumlu yönde değişmediği sanılmaktadır.
İl GSYİH'sının sektörler itibariyle dağılımına bakıldığında; tarımın %12, sanayinin %25, inşaatın %4, ticaretin %20, ulaştırmanın %15 payı olduğu görülmektedir.
Son 3-4 yıllık geçmişe bakıl-dığında; inşaatta çok, ticarette az oranda düşüş olduğu, tarımda ve ulaştırmada az, ancak, sanayileş-mede daha çok gelişme bulun-duğu anlaşılmaktadır.
SOSYO-EKONOMİK GELİŞMİŞLİK İNDEKSİ
İllerin Sosyo ekonomik gelişmişliklerinin takip edildiği indekse göre Kayseri 1996 yılında 15'i sıradayken, en son 2003 yılında hazırlanan ve 2004 Mayıs'ında yayınlanan indekste ise 19.'dur. Sıra değişimi -4'dür.
Her iki indeks çalışmasında da Kayseri, 2. derece gelişmiş iller arasında yer almıştır.
SEKTÖRLER İTİBARİYLE KAYSERİ
Teknik Altyapı Sektörleri
ULAŞIM
Kayseri, coğrafi konumu itiba-riyle karayolu ile büyük şehirlere uzak sayılabilecek bir mesafede bulunmakla birlikte Türkiye'deki tüm yerleşim birimlerine bağlıdır. Karayolu ile ulaşımda sorun yoktur. Yolları iyileştirme çalışma-ları zaman zaman sürdürülmek-tedir.
Kayseri, sahip olduğu mevcut demiryolu hattı ile Sivas-Amasya-Samsun, Erzincan-Erzurum-Kars, Malatya-Elazığ-Muş-Van, Niğde-Adana-İskenderun-Mersin, Kırıkkale-Ankara-İstanbul-İzmir'e rahatlıkla ulaşabilmektedir. Demiryolu kullanımında, altyapı yetersizliğinden dolayı yeterli artış olmamaktadır. Konteynır terminali yapılması ve şehrin banliyölerine, sanayi bölgelerine hat konulması yararlı olacaktır.
Kayseri havaalanından hergün İstanbul'a karşılıklı seferler yapılmaktadır. Yurt dışı bağlantılı uçaklar da alana inmektedir. Her geçen gün alana inen uçak sayısında artış vardır. Personel ve mekan yetersizlikleri giderildi-ğinde şehrin gelişimine katkısı artacaktır.
HABERLEŞME
Kayseri'de tüm yerleşim birimleri otomatik telefon görüşmesine açıktır. Haberleşmede sorun yaşanmamaktadır. 305.000 sabit telefon abonesi vardır. Santral Kapasitesi 341.000'dir.
ENERJİ
Kayseri Elektrik enerjisi ihtiyacını Bünyan ve Sızır hidroelektrik santralleri ile ulusal enerji sisteminden sağlamaktadır. Brüt elektrik tüketimi 1.550.000 Mwh'dır. Elektriğin %60'ı sanayide, %25'i meskenlerde kullanılmak-tadır. Ticaretin payı %5, resmi dairenin payı %3, tarımsal sulamanın payı %2 ve diğerlerinin payı %5'dir. Kişi başına elektrik tüketimi 1450 Kwh'dir. Kayseri'nin yıllık hidroelektrik enerji üretimi potansiyeli 1800 Gwh'dır.
Sosyal Altyapı
EĞİTİM
Kayseri, okullaşma seviyesi açısından yüksek okul hariç, ilköğretim ve ortaöğretimde Türkiye ortalamasının üzerinde değere sahip bir ildir. Yükseköğ-retimde Türkiye geneli okullaşma oranı %23 iken, Kayseri'de %16'dır. İlköğretim ve orta öğretimde 220.000 öğrenci bulunmakta 9500 öğretmen görev yapmaktadır. Erciyes Üniversite-si'nde ise 26.000 öğrenci ve 1612 öğretim üyesi vardır.
SAĞLIK
Kayseri, Türkiye değerleri dik-kate alındığında sağlık hizmetle-rinden ortalamanın altında yararlanmaktadır. Doktor başına düşen hasta sayısı Türkiye ortalamasından oldukça fazladır. Sağlık kuruluşlarının yatak sayısı 2500'dür. 3600 sağlık personeli bulunmaktadır.
Kayseri sağlık sektörü gelişmişlik sıralamasında 33. sırada yer almaktadır.
Ekonomik Sektörler
TARIM
Tarım, Kayseri ekonomisinde sanayi, ticaret, ulaştırma sektörlerinden sonra gelmektedir. 671.000 hektar arazi tarımda kullanılmaktadır. Bu miktar il topraklarının %40'ına karşılık gelmektedir. İl sanayisinin %13'ü tarım dışı, %6'sı çayır-mera, %41'i orman-fundalıktır. Tarım arazisinin %48'i tahıl ekimine ayrılmakta %42'si ise nadasa bırakılmaktadır. Kalanı baklagillere, endüstriyel bitkilere, yağlı tohumlara, yumru bitkilere, sebzelere ve meyveciliğe ayrılmıştır.
607.000 hektar sulanabilir arazinin 150.000 hektarı ekonomik olarak sulanabilmektedir. Sulama kapasitesi artarken sulu tarımda verim 5-6 kat artacağından sulama projeleri inşaatları sürdürülmektedir.
HAYVANCILIK
Kayseri'de küçük ve büyükbaş hayvancılık Türkiye ortalamasına yakın olup, küçükbaş potansiyeli büyükbaş potansiyeline göre daha fazla gelişmiş durumdadır. Kanatlı hayvan varlığı Türkiye ortalamasının iki katı seviyesin-dedir.
Kayseri'de üretilen hayvansal ürünler içerisinde parasal değer olarak ilk sırayı et, ikinci sırayı süt, yumurta da üçüncü sırayı almaktadır. Beyaz et 4. ana üründür.
Kayseri'de tatlısu balıkçılığı da sürekli gelişmektedir.
ORMANCILIK
Kayseri orman potansiyeli bakımından zengin değildir. Türkiye orman varlığının %0,5'i Kayseri'dedir. Kayseri'de 22000 hektar normal ve 85000 hektar bozuk olmak üzere 107000 hektar orman arazisi bulunmaktadır.
Orman yapısının zayıflığı orman ürünleri üretimini de sınırlamak-tadır.
MADENCİLİK
Kayseri maden varlığı açısından zengin sayılabilecek bir ildir. Kayseri'nin maden varlığı şöyledir:
ASBEST (asb)
Bünyan-Akkışla zuhuru
Kalite: lif uzunluğu 4-5 cm
Rezerv: Zuhur
BAKIR-KURŞUN-ÇİNKO
(Cu-Pb-Zn)
Zamantı Karbonatlı Pb-Zn Sahası
Tenör: %35 Zn+Pb
Rezerv: Geçmiş yıllarda 400 ton üretim yapılmıştır.
Yahyalı-Kuzoluk Sahası
Tenör: %25 Zn
Rezerv: Geçmiş yıllarda 500 ton üretim yapılmıştır.
Yahyalı-Ağcaşar Sahası
Tenör: %3 Pb, %22 Zn
Rezerv: 10 000 ton görünür, 5 000 ton mümkün
Yahyalı-Suçatı Sahası
Tenör: %2-17 Pb, %20-30 Zn
Rezerv: 5 000 ton görünür, 5 000 ton muhtemel, 5 000 mümkün. Geçmiş yıllarda 7 000 ton üretim yapılmıştır.
Yahyalı-Sazak Sahası
Tenör: %3,5 Pb, %9 Zn, %15-20 Fe
Rezerv: 22.000 ton görü-nür+muhtemel+mümkün
Yahyalı-Mezargedik, Kargediği Sahaları
Tenör: -
Rezerv: 7 000 ton mümkün rezerv belirlenmiş, geçmiş yıllarda 6 700 ton üretim yapılmıştır.
Yahyalı-Milas-Alagöl Sahası
Tenör:-
Rezerv: Geçmiş yıllarda 10 000 ton üretim yapılmıştır, günümüzde 5 000 ton rezerv vardır.
Yahyalı-Dereköy, Karlığın Sahaları
Tenör: %10 Pb, %20-25 Zn
Rezerv: 25 000 ton görünür, 21 000 muhtemel, 22 000 ton mümkün rezerv vardır. Geçmiş yıllarda 150 000 ton üretim yapılmıştır.
Develi-Köprüüstü, Kaleköy, Çakılpınar Köyleri
Tenör: %1-16 Pb, %16-35 Zn
Rezerv: 212 000 ton görünür, 18 000 ton görünür+muhtemel, 116 000 ton muhtemel, 120 000 ton mümkün rezerv vardır. Bu yataklardan 1 076 000 ton cevher üretilmiştir.
DEMİR (Fe)
Bünyan-Taçin Sahası
Tenör: %51.91 Fe
Rezerv: 500 000 ton görünür+muhtemel rezerv hesaplanmıştır. Şimdiye kadar 400 000 ton üretim yapılmıştır.
Pınarbaşı-Viranşehir (Karahalka Yatağı)
Tenör: %34 Fe
Rezerv: 3 626 000 ton görünür+muhtemel rezerv hesap-lanmıştır.
Karamadazı Grubu: Kovalıköy, Sayburnu, Nevruz T., Kurbağapınarı, Çadırkaya, İsmailkaya Sahaları
Tenör: %54 Fe
Rezerv: 6 400 000 ton görü-nür+muhtemel. Yatak halen işletilmektedir.
Develi-Zile Sahası
Tenör : %43-55 Fe
Rezerv: 539 000 ton görü-nür+muhtemel
Yahyalı-Kuzuluk Sahası
Tenör : %51 Fe
Rezerv: 63 000 ton görü-nür+muhtemel. Geçmiş yıllarda yatakta üretim yapılmıştır.
Karaköy-Mağarabeli Sahaları
Tenör : %50-55 Fe
Rezerv : 2 200 000 ton görünür + muhtemel. Ancak Mağarabeli yatağınsda daha sonradan yapılan sondajlarla 2 500 000 ton ilave rezerv belirlenmiştir. Cevherin tamamı işletilmiştir.
Karaköy Grubu: Kızıl, Menteş, Kartalkaya, Uyuzpınarı, Elmadağbeli Sahaları
Tenör: %40-60 Fe
Rezerv : 5 500 000 ton görü-nür+muhtemel. Karaçat Tepe'de özel sektör tarafından yeni rezervler bulunmuştur. Yataklar işletilmiştir.
DIYATOMIT (Dıy)
Merkez-Hırka Köyü Sahası
Kalite: Orta
Rezerv: 6 300 000 ton görünür, 12 750 000 ton muhtemel.
FOSFAT (P)
Yahyalı-Çürükler, Kazanlı Sahaları
Tenör: %5 P2O5
Rezerv: 671 000 ton görünür.
JIPS (Jips)
Bünyan Yatağı 8 km batısında.
Tenör: -
Rezerv: 1-1,5 milyon ton.
KAOLEN (Kao)
Felahiye-Badanalık Sahası
Tenör: %30-33 Al2O3, %1,5-2 Fe2O3
Rezerv: 445 800 ton görü-nür+muhtemel. Yatak seramik sanayii hammaddesi olarak işletilmektedir.
KROM (Cr)
Pınarbaşı ve Tomarza Zuhur ve Yatakları
Genel müdürlüğümüzün 1989 yılında yaptığı çalışmalarda 135 adet krom mostra, zuhur ve yatağı belirlenmiştir. Bunlardan 50'si ocak şekline dönüştürülmüş, 85'i ise yarma olarak kalmıştır.
Tenör: %11.8-50.6 Cr2O3
Rezerv : 56 435 ton görünür, 1 012 745 ton muhtemel ve 374 270 ton mümkün. Çalışan odalardaki krom cevherinde herhangi bir teknolojik problem bulunma-maktadır.
KUM-ÇAKIL (kçm)
Talas-Deliçay Sahası
Kalite: Orta
Rezerv: 1 000 000m3 muhtemel.
Sarımsaklı-Zirve Köyü
Kalite: Orta
Rezerv: 3 590 000 m3 muhtemel. Modern işletme yapılmaktadır.
Merkez-Yemliha, Beydeğirmeni Sahaları
Kalite: Sıva ve inşaatlarda kullanılmaktadır.
Rezerv: -
Merkez-Yılanlıdağ-Sesli Tepe Sahaları
Kalite : Stablize malzeme
Rezerv: 60 000 m3 muhtemel.
MANGANEZ (Mn)
Develi (Hacıpaşa), Pınarbaşı-Çerkez (Karaboğaz) Sahaları
Tenör: %19-40 MnO2
Rezerv: 400 ton muhtemel, 500 ton mümkün.
MERMER (Mr)
Develi-Saraycık, Tufanbeyli, Kurtkarapınar Köyleri-TOROS SIYAHI
Kalite : Kalsit kristallerinden oluşan karbonat matriks içinde makro ve mikro fosil kavkıları ile çok az dolomit ve mikro kuvars içermektedir. Çatlaklar kalsit ve limonit dolguludur. Sertliği 3-4, yoğunluğu 2.73 g/cm3, porozitesi %0,2
Rezerv: 300 000 m3 jeolojik. FIRÜZE YETILI bilinen dider mermerlerdendir.
TUĞLA-KIREMIT (TdKi)
Develi-Badlar-Ayvasacı, Çomaklı ve Yeşilhisar Sahaları
Tenör : orta-iyi
Rezerv: 18 000 000 tonluk jeolojik
TURBA (Turb)
Ambar Sahası
Tenör: Orijinal tozda AID=1453 Kcal/Kg'dır.
Rezerv: 104 926 000 ton görünür.
ALTIN
Ankara Ticaret Odası'nın hazırla-dığı “Altın Fırsatlar” Raporu'nda, Kayseri ve çevresinde altın rezerv-leri olduğu belirtilmektedir.
SANAYİ
Küçük sanayi siteleri ve organize sanayi bölgeleri sanayi sektörü-nün altyapısı olarak değerlendi-rilebilir. Kayseri'de KSS kapsa-mında 3500'e yakın işyeri yapılmıştır. İlde 8 KSS faaliyet göstermektedir. Kayseri'de 6 organize sanayi bölgesi bulun-maktadır. 1. Organize Sanayi Bölgesi dışındakiler henüz sana-yiye katkıda bulunmamaktadırlar. Sanayi altyapısı çerçevesinde Kayseri Serbest Bölgesi de önemli görülmektedir.
Kayseri'de 500'e yakın sanayi işletmesi vardır.
Kayseri imalat sanayi gelişmişlik sıralamasında 18.'dir.
TİCARET
Ticaret sektörü, gerek sana-yileşme ve kentleşme olgularıyla olan iki yönlü bağlantısı ve gerekse yarattığı gelir ve istihdam açısından Kayseri için çok önem-lidir. Sanayi yapısı ile tarım ve hayvancılık potansiyeli Kayse-ri'deki mevcut ticari hayatın gelişmesinde önemli bir yer tutmaktadır.
Kayseri'nin sanayi üretim kapasi-tesi ve çeşitliliği dış ticareti de geliştirmiştir. Bir milyar dolar ihracat gerçekleştirilmektedir.
İlde 20000'i aşkın ticaretle uğraşan işyeri vardır.
Kayseri'de bankacılık da gelişmiş-tir.
YATIRIM ORTAMI
Gelişim bileşenleri açısından Kayseri yeterli bir ildir. Hiçbir yetersizliği söz konusu değildir.
Sanayinin gelişimini sürdürmesi açısından Kayseri'nin avantajlı olduğu ve olmadığı durumlar irdelendiğinde, dezavantajlı du-rum görülmemektedir. |
.jpg)
